Αρχείο

Archive for the ‘Σκέψεις’ Category

Συλλογική επίλυση μαθηματικών προβλημάτων

Ιανουαρίου 31, 2012 Σχολιάστε

…ή αλλιώς Polymath Projects είναι η προσπάθεια που ξεκίνησε με σκοπό να σπάσει το σύνηθες φαινόμενο της απομόνωσης των ερευνητών στα μαθηματικά και να δημιουργήσει ένα «συλλογικό μαθηματικό εγκέφαλο». Ο συλλογικός «εγκέφαλος» εκμεταλλεύεται τον πλουραλισμό σκέψης και τις ειδικές ικανότητες του κάθε μέλους. Για παράδειγμα, κάποιος είναι καλύτερος στην αναλυτική σκέψη, άλλος στο να «γεννάει» ιδέες (κάποιες φορές ιδιαίτερα εκκεντρικές και ριζοσπαστικές) ή κάποιος άλλος έχει ταλέντο στο να βλέπει τα πράγματα με έναν πιο ενιαίο τρόπο.

Οι συντονιστές του blog Tim Gowers, Gil Kalai, Michael Nielsen και Terry Tao, έχουν συγκεντρώσει συλλογικές εργασίες επάνω σε διάφορους τομείς των μαθηματικών.

Η ιδέα ξεκίνησε λίγα χρόνια πριν από ένα άρθρο ενός από τους συντελεστές του blog, του Tim Gowers (μαθηματικός, κάτοχος του μεταλλίου Fields για τις εργασίες του στη Συναρτησιακή Ανάλυση και στη Συνδυαστική), ο οποίος έθεσε τους προβληματισμούς και την ιδέα, παρατηρώντας επιπλέον ότι υπήρχαν και άλλοι με παρόμοιες ιδέες. Θέσπισε επίσης μια σειρά από κανόνες για τη σωστή λειτουργία ενός τέτοιου εγχειρήματος. Για παράδειγμα :

  • Οι αναρτήσεις από τους συμμετέχοντες να είναι όσο το δυνατόν κατανοητές από τους υπόλοιπους.
  • Οι λιγότερο επεξεργασμένες ιδέες δεν είναι απαραίτητα κακές. Μια απλή και «βιαστική» ιδέα μπορεί να πυροδοτήσει έναν καταιγισμό ιδεών επάνω στο θέμα, κάτι που μπορεί να μη συνέβαινε εάν υπήρχε καθυστέρηση στη δημοσιοποίηση.

και άλλες πολύ ενδιαφέρουσες προτάσεις.

Η εκκίνηση έγινε με ένα πρόβλημα που έθεσε ο Gowers προς επίλυση με τον παραπάνω τρόπο. Το πρόβλημα είχε να κάνει με το θεώρημα Hales-Jewett, από το χώρο της Συνδυαστικής, και η απάντηση δόθηκε σε ανέλπιστα σύντομο χρονικό διάστημα : 6 εβδομάδες! Το αποτέλεσμα δημοσιεύθηκε μετά από ανάλυση και σταχυολόγηση όλων των αναρτήσεων που συνεισέφεραν στην επίλυση. Το άρθρο είχε υπογραφή «D.H.J. Polymath», από τα αρχικά του προβλήματος και τη λέξη Polymath να υπενθυμίζει το forum στο οποίο γεννήθηκε η λύση.

Στην όλη διαδικασία, μπορεί να συμμετέχει ο οποιοσδήποτε, είτε θέτοντας ένα πρόβλημα στο blog του, το οποίο δηλώνει στο polymath projects, είτε αναρτώντας ιδέες σε κάποιο blog στο οποίο έχει τεθεί ένα πρόβλημα. Σημαντικό χαρακτηριστικό, είναι το γεγονός ότι διαχωρίζονται οι αναρτήσεις που περιέχουν σύντομες ιδέες από τις αναρτήσεις που περιέχουν τμήματα του τεχνικού μέρους της επίλυσης. Αν από τη συλλογική δραστηριότητα προκύψει κάποιο αποτέλεσμα τόσο ενδιαφέρον ώστε να αξίζει να δημοσιευτεί, η δημοσίευση υπογράφεται από το προσωνύμιο της ομάδας που διαμόρφωσε τη λύση.

Ελπίζω να είναι ζήτημα χρόνου, η συγκεκριμένη προσπάθεια να βρει πρόσφορο έδαφος και σε άλλους επιστημονικούς τομείς, για παράδειγμα τη Θεωρητική Φυσική. Το όραμα του Tim Berners-Lee για ένα διαδραστικό Internet το οποίο θα παράγει νέα γνώση, είναι ζωντανό περισσότερο από κάθε άλλοτε…

Advertisements
Κατηγορίες:Έρευνα, Σκέψεις Ετικέτες:

Κοινωνώντας την Αστρονομία στο ευρύ κοινό

Οκτώβριος 13, 2011 Σχολιάστε

Τα επιστημονικά επιτεύγματα πρέπει να μεταφέρονται και να εκλαϊκεύονται στο ευρύ κοινό. Αυτός είναι ο σκοπός του peer-reviewed περιοδικού Communicating Astronomy with Public (CUP), το οποίο διατίθεται δωρεάν σε έντυπη καθώς και ηλεκτρονική μορφή.

Μεταξύ άλλων, το περιοδικό στοχεύει :

  • Στην καταγραφή και μετάδοση της γνώσης
  • Στη δημιουργία προϋποθέσεων για συζητήσεις
  • Προωθώντας την επιστημονική πρόοδο

Το περιοδικό εκδίδεται σε τριμηνιαία βάση και περιλαμβάνει τις εξής κατηγορίες

  1. Ειδήσεις
  2. Ανακοινώσεις
  3. Γράμματα στον εκδότη
  4. Άρθρα
  5. Έρευνα και εφαρμογές
  6. Καινοτομίες
  7. Τεχνικές
  8. Συζητήσεις/Γνώμες

Τα τεύχη διατίθενται σε ηλεκτρονική μορφή (pdf) σε δύο μορφές : χαμηλής και υψηλής ανάλυσης.

Τα γονίδια και η νόηση

Απρίλιος 13, 2011 1 Σχολιο

Ο ιστότοπος Genes to Cognition Online είναι αφιερωμένος στη νευροεπιστήμη και πιο συγκεκριμένα στη μελέτη των γνωστικών διαδικασιών. Αποτελεί τη διαδικτυακή παρουσία του ερευνητικού προγράμματος Genes to Cognition με επικεφαλή τον καθηγητή Seth Grant.

Καλύπτονται θέματα όπως γνωστικές διαδικασίες, διαταραχές και επιστημονικοί μέθοδοι προσέγγισης των ζητημάτων αυτών με επεξηγήσεις ερευνητών του χώρου. Μέσω μιας δυναμικής οργάνωσης των πληροφοριών (την οποία ο καθένας μπορεί να την προσαρμόσει στα μετρα του) παρέχονται στο ευρύ κοινό κείμενα, βίντεο, animation καθώς και μια πολύ ενδιαφέρουσα 3D αναπαράσταση των τμημάτων του εγκεφάλου. Υπάρχουν επίσης σύνδεσμοι σε τεχνική αρθρογραφία, όχι όμως πάντα σε περιοδικά ελεύθερης πρόσβασης.

Αξιόλογο είναι επίσης το ομώνυμο blog με σκέψεις και ειδήσεις σχετικές με το χώρο.

SEED : Ένα ηλεκτρονικό περιοδικό διαφορετικό από τα άλλα

Φεβρουαρίου 1, 2011 1 Σχολιο

Το περιοδικό SEED εκδίδεται από το 2001 και αυτή είναι η ηλεκτρονική του έκδοση.

Συνδυάζοντας άρθρα, βίντεο, εικόνες, αλληλεπιδραστικά περιβάλλοντα προσφέρει ενημέρωση για θέματα που έχουν να κάνουν με επιστήμη, τεχνολογία και τη σύνδεσή τους με την κοινωνία.

Ο τρόπος που έχει για να παρουσιάζει τα διάφορα θέματα, είτε αυτά είναι άρθρα είτε είναι συνεντεύξεις είτε είναι οπτικοακουστικό υλικό, είναι μοναδικός. Χρησιμοποιείται κατά κόρον η τεχνολογία Movable Type, μια επαγγελματική πλατφόρμα ηλεκτρονικών εκδόσεων, που είναι βασισμένη σε Perl.

Μπορείτε επίσης να επισκεφτείτε τους λογαριασμούς του SEED σε :Youtube, Facebook, Flickr

Το περιοδικό Nature και η «ανοικτή πρόσβαση»

Ιανουαρίου 24, 2011 Σχολιάστε

Ο εκδοτικός οίκος Nature που μεταξύ άλλων εκδίδει το μηνιαίο περιοδικό επιστημονικών εργασιών Nature, αποφάσισε πρόσφατα να εκδώσει ένα αντίστοιχο περιοδικό ανοικτής πρόσβασης το Scientific Reports. Θα έπρεπε να ακούγεται περίεργο κάτι τέτοιο; Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή…

Πριν από περίπου 7.5 χρόνια, τον Αύγουστο του 2003 είχε ξεκινήσει μία σειρά τοποθετήσεων επάνω στο θέμα της ανοικτής πρόσβασης στην επιστημονική αρθρογραφία. Ανέπτυξαν την άποψή τους αρκετοί άνθρωποι από το χώρο της έρευνας, της εκπαίδευσης, των εκδόσεων και από διάφορους άλλους χώρους. Η γενικότερη στάση των υπευθύνων του περιοδικού κράτησαν ιδιαίτερα επικριτική στάση στην έννοια της ανοικτής πρόσβασης και δεν ήταν οι μόνοι. Την ίδια στάση κράτησαν και οι διευθυντές των μεγάλων εκδοτικών οίκων. Υπέρ της έννοιας αυτής εκφράστηκαν κυρίως άνθρωποι που ασχολούνται άμεσα με την έρευνα, καθώς και υπέρμαχοι της αντίστοιχης έννοιας που βρίσκει εφαρμογή στο χώρο του λογισμικού υπολογιστών, όπως ο Richard Stallman.

4 χρόνια αργότερα, ένα άρθρο στο περιοδικό Nature έκανε ανοικτή επίθεση ενάντια στις ανοικτής πρόσβασης εκδόσεις Public Library of Science (PLoS). Εν ολίγοις, το άρθρο υποστήριζε ότι το εγχείρημα του PLoS στηρίζεται σε χαμηλής ποιότητας άρθρα που υφίστανται ανεπαρκή κριτική. Το υποκριτικό της υπόθεσης είναι ότι στην ανακοίνωση αναφέρεται η πρόθεση για να συμπεριλαμβάνεται το Scientific Research στις λίστες και στα αποθετήρια περιοδικών ανοικτής πρόσβασης, όπως βέβαια είναι και το PLoS.

Δεν πρέπει να προκαλεί έκπληξη η παραπάνω στρατηγική. Πρόκειται για μεγάλες εταιρείες που έχουν ως κύριο σκοπό το ολοένα και μεγαλύτερο κέρδος. Η φιλοσοφία της ανοικτής πρόσβασης στην επιστημονική βιβλιογραφία κερδίζει ολοένα και μεγαλύτερο έδαφος. Είναι βέβαια πολύ νωρίς για να μιλήσει κανείς για αντιπαράθεση ως ίσος προς ίσο με τους μεγάλους εκδοτικούς οίκους. Παρ’ όλα αυτά, οι εταιρείες αντιλαμβάνονται τον κίνδυνο που απειλεί τα κέρδη τους και αποφασίζουν να αντιμετωπίσουν τον «εχθρό» χρησιμοποιώντας τα ίδια του τα όπλα. Υπερτερούν όμως στο ότι διαθέτουν κεφάλαια με τα οποία μπορούν να στηρίξουν πιο εύκολα ένα τέτοιο εγχείρημα, ενώ η άλλη πλευρά στηρίζεται κατά βάση σε δωρεές από πανεπιστήμια και ιδρύματα.

Το ποιός θα επικρατήσει θα το δείξουν τα επόμενα χρόνια. Είναι ψευδαίσθηση να πιστεύει κανείς ότι μπορεί να αλλάξει η κατάσταση στην έρευνα, όσο δεν αλλάζει ριζικά η κατάσταση στο πολιτικό σκηνικό. Είναι καθαρά θέμα πολιτικής, το τί ρόλο θα παίζει η έρευνα, από ποιον θα γίνεται, σε ποιούς τομείς και για ποιον σκοπό. Όσο η παιδεία και η έρευνα αποτελεί εμπόρευμα, κανένα κίνημα «ανοικτής πρόσβασης» δεν πρόκειται να δώσει ριζική λύση. Είναι μια μορφή αντίστασης που αν δεν έχει γερές πολιτικές βάσεις δεν πρόκειται να έχει μακροπρόθεσμο αποτέλεσμα.

(Η αρχική ιδέα για το άρθρο, ήρθε διαβάζοντας το άρθρο στο Slashdot)

Πώς να χρησιμοποιήσω το Internet για τα μαθήματα στο Πανεπιστήμιο;

Δεκέμβριος 23, 2010 1 Σχολιο

Καταρχάς θέλει υπομονή, επιμονή και…μπόλικους καφέδες. Η αναζήτηση στο Internet έκανε πολύ πιο εύκολη τη συγκέντρωση υλικού απαραίτητου για τη συγγραφή εργασιών,καθώς και για την εμπέδωση μαθημάτων σε μία Πανεπιστημιακή σχολή.

Παρ’ όλες τις ευκολίες όμως υπάρχουν αρκετές παγίδες. Δεν είναι κάθε πηγή αξιόπιστη. Ο καθένας μπορεί να κατασκευάσει μια σελίδα και να γράψει ό,τι του κατέβει στο μυαλό, δε σημαίνει όμως ότι απαραίτητο έχουν βάση αυτά που γράφει. Κλασσικό παράδειγμα αποφυγής είναι το Flat Earth Society όπου υποστηρίζεται ότι η Γη είναι επίπεδη!

Πέρα από το «κοσκίνισμα» των διαδικτυακών ευρημάτων που χρειάζεται να κάνει κανείς για να γλυτώσει την παραπληροφόρηση, το άλλο κλασσικό λάθος είναι να παραμελείται η επιστημονική βιβλιοθήκη. Το Internet στο θέμα της εκπαίδευσης δεν παύει να είναι ένα (πολύ καλό) εργαλείο. Το «σερφάρισμα» όσο και αν γίνεται σε έγκυρες και με ουσιαστικό περιεχόμενο ιστοσελίδες δεν μπορεί να αντικαταστήσει την «κάθετη βουτιά» που γίνεται μέσω της βιβλιογραφίας.

Λαμβάνοντας υπ’ όψη όλα τα παραπάνω, μία μεγάλη ομάδα ακαδημαϊκών και υπεύθυνων πανεπιστημιακών βιβλιοθηκών από την Αγγλία, δημιούργησαν το Virtual Training Suite. Στη σελίδα αυτή παρέχονται αναλυτικοί οδηγοί και πληθώρα συνδέσμων σχετικά με το πως μπορεί κανείς να πραγματοποιήσει διαδικτυακή βιβλιογραφική έρευνα για περίπου 60 διαφορετικούς τομείς της επιστήμης. Η ανανέωση του διαθέσιμου υλικού γίνεται σε καθημερινή βάση.

Credits : knowdame

Τί μπορούμε να μάθουμε από τα μυρμήγκια;

Δεκέμβριος 12, 2010 Σχολιάστε

Στο άρθρο στο PhysOrg.com γίνεται αναφορά σχετικά με το πως μπορούμε να κατασκευάσουμε καλύτερους αλγορίθμους για την επίλυση πολύπλοκων προβλημάτων, χρησιμοποιώντας των τρόπο που λειτουργούν τα μυρμήγκια.

Το θέμα αυτό δεν είναι κάτι καινούριο. Το 1992, προτάθηκε ο αλγόριθμος «Ant Colony Optimization». Με απλά λόγια ο αλγόριθμος λέει τα εξής :
1. Ένα μυρμήγκι εξερευνά με τυχαίο τρόπο την περιοχή γύρω από τη φωλιά.
2. Αν ανακαλύψει κάποια πηγή τροφής, επιστρέφει στη φωλιά (όχι απαραίτητα από την ίδια διαδρομή), αφήνοντας ένα ίχνος από φερομόνη κατά μήκος της διαδρομής.
3. Το ίχνος της φερομόνης θα κάνει και άλλα μυρμήγκια να ακολουθήσουν περίπου την ίδια διαδρομή για να φτάσουν στην τροφή.
4. Επιστρέφοντας στη φωλιά, τα μυρμήγκια αυτά θα ενισχύσουν το ίχνος της φερομόνης εκκρίνοντας και αυτά.
5. Αν υπάρχουν δύο διαδρομές που καταλήγουν στην ίδια πηγή τροφής, τότε μέσα σε ορισμένο χρονικό διάστημα, θα ενισχυθεί περισσότερο η συντομότερη διαδρομή. Αυτό θα γίνει γιατί το ίχνος της φερομόνης στην μακρύτερη διαδρομή θα εξατμιστεί περισσότερο απ’ ότι αυτό της σύντομης διαδρομής.
6. Με κάθε καινούρια διαδρομή, με τον προαναφερθέντα τρόπο, η συντομότερη διαδρομή θα καταλήξει να γίνει η μοναδική διαδρομή που ακολουθούν τα μυρμήγκια.

Απλό και εντυπωσιακό! Στο χώρο του open software ακολουθείται κατά βάση η τακτική των μυρμηγκιών. Και απ’ ό,τι δείχνουν τα πράγματα αποδίδει.

Κάπως έτσι δεν θα έπρεπε να αντιμετωπίζεται και το κάθε πρόβλημα στο χώρο της επιστήμης; Ο Newton είχε αναφέρει για την επιτυχία της θεωρίας της βαρύτητας, ότι μπόρεσε να δει μακρύτερα γιατί βρισκόταν επάνω στους ώμους γιγάντων, εννοώντας ότι στηρίχθηκε σε γνώσεις που θεμελίωσαν προγενέστεροι επιστήμονες. Σε όλη την ιστορία της ανθρωπότητας, η επιστημονική πρόοδος υπήρχε εκεί που η γνώση διακινούνταν ελεύθερα.

Η αποθηκευμένη στα βιβλία συλλογική γνώση της ανθρωπότητας, είναι αυτό που πυροδοτεί την συνεχή επιστημονική και τεχνολογική πρόοδο. Αυτό βέβαια σε συνδυασμό με την έρευνα σε πολλά μέτωπα ταυτόχρονα και την ενίσχυση των μεθόδων που πηγαίνουν την επιστήμη κάποια βήματα πιο μπροστά. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι βέβαια να έχει ο καθένας ελεύθερη πρόσβαση στη γνώση αυτή καθώς και να μην επηρεάζεται η έρευνά του από προκαταλήψεις και κατεστημένα.

Υπάρχουν, ωστόσο, «μόδες» όσον αφορά το ποια θεωρία μελετάται από τους ερευνητές. Κάποιες θεωρίες δηλαδή θεωρούνται ότι αποτελούν αυτό με το οποίο πρέπει να ασχοληθεί κανείς, αν θέλει να παίρνουν στα σοβαρά τη δουλεία του. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, κάποιες άλλες θεωρίες να επισκιάζονται από το κύρος των δημοφιλών θεωριών. Το κριτήριο όμως για την αποδοχή ή την απόρριψη μιας επιστημονικής θεωρίας είναι το πείραμα και η διαρκής αμφισβήτηση.

Βασική αιτία για το παραπάνω είναι η επιλεκτική χρηματοδότηση. Όταν ανατίθεται σε εταιρίες και ιδιωτικό κεφάλαιο να χρηματοδοτήσουν την έρευνα, το πιο πιθανό αποτέλεσμα είναι να πέσει το βάρος σε ό,τι μπορεί να είναι άμεσα εκμεταλλεύσιμο εμπορικά. Στην Ελλάδα, αυτό είναι κάτι που γίνεται σε όλα τα πανεπιστήμια. Δεν δίνεται βάρος στη βασική έρευνα και δεν ενισχύονται όλες οι ιδέες. Τα χρήματα για να γίνει κάτι τέτοιο υπάρχουν, αλλά το πολιτικό καθεστώς απαγορεύει τέτοιες τακτικές, καθώς ο σκοπός της επιστήμης έχει καταντήσει να είναι το κέρδος και όχι η επίλυση προβλημάτων και η ικανοποίηση αναγκών, πόσο μάλλον η έμφυτη τάση του ανθρώπου για εξερεύνηση.

Η φύση μας δείχνει συνεχώς τρόπους δοκιμασμένους και αποτελεσματικούς (πολλά εκατομμύρια χρόνια εξελικτικής διαδικασίας είναι η εγγύηση για την επιτυχία). Γιατί λοιπόν να μην γίνεται και αυτό στο χώρο της επιστημονικής έρευνας; Καιρός να παραδειγματιστούμε…